Choć po I wojnie światowej Lębork pozostał w granicach Niemiec, w mieście i okolicach podejmowane były działania na rzecz odzyskania niepodległości i przyłączenia regionu do odradzającej się Polski. Jedną z najważniejszych postaci tego ruchu był Szczepan Gracz – lekarz weterynarii, działacz narodowy, a później duchowny.
Na początku XX wieku Lębork liczył około 14 tysięcy mieszkańców, a niewielka część z nich deklarowała polskie pochodzenie. W mieście i okolicach działało jednak środowisko polskich i kaszubskich patriotów. Szczepan Gracz przybył do Lęborka w 1917 roku jako powiatowy lekarz weterynarii. Szybko nawiązał kontakty z miejscowymi Kaszubami i włączył się w działalność narodową. Na przełomie 1917 i 1918 roku współtworzył tajną Polską Powiatową Radę Ludową, której celem było umacnianie polskiej świadomości i zabieganie o przyłączenie ziemi lęborskiej do Polski.
W dniu 1 stycznia 1919 roku w Lęborku zorganizowano wiec Polaków z miasta i okolic, którego współorganizatorem był Szczepan Gracz. Uczestnicy opowiedzieli się za końcem niemieckiego panowania oraz przyłączeniem regionu do Polski, a podczas spotkania formalnie powołano Polską Powiatową Radę Ludową.
Władze niemieckie odpowiedziały na te działania represjami. Szczepan Gracz został aresztowany i trafił najpierw do aresztu w Lęborku, a potem do więzienia w Słupsku. Wolność odzyskał po prawie dwóch miesiącach dzięki interwencji polskich władz i działaczy narodowych.
O przyszłość Ziemi Lęborskiej zabiegano również na konferencji pokojowej w Wersalu. W memoriale z 28 lutego 1919 roku przedstawionym w imieniu polskiego rządu zapisano, że powiaty lęborski i bytowski powinny być w całości zwrócone państwu polskiemu. Ostatecznie traktat wersalski pozostawił Niemcom cały powiat bytowski i niemal cały powiat lęborski, przez co starania miejscowych działaczy nie przyniosły oczekiwanego rezultatu.
Po wyjeździe z Lęborka Szczepan Gracz kontynuował karierę zawodową i działalność społeczną w odrodzonej Polsce, pracując między innymi jako wojewódzki inspektor weterynarii w Toruniu oraz w Ministerstwie Rolnictwa. W 1936 roku, po śmierci żony, wstąpił do pallotynów i w lutym 1940 roku przyjął święcenia kapłańskie. W czasie niemieckiej okupacji pomagał Polakom na terenach wcielonych do Rzeszy. Został aresztowany przez gestapo i osadzony w więzieniu na Radogoszczu w Łodzi, gdzie zmarł 11 listopada 1942 roku, w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.
Pamięć o Szczepanie Graczu jest w Lęborku obecna do dziś. Jego imieniem nazvano jedną z miejskich ulic, przy której stoi pamiątkowy obelisk. Tablica poświęcona działaczorvi znajduje się także w kościele św. Jakuba Apostoła, a na kamienicy przy ulicy Targowej 48 upamiętniono działalność Polskiej Rady Ludowej, której członkowie tam się spotykali.
